<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="2.0" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"  xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:itunes="http://www.itunes.com/dtds/podcast-1.0.dtd" xmlns:geo="http://www.w3.org/2003/01/geo/wgs84_pos#" xmlns:georss="http://www.georss.org/georss" xmlns:photo="http://www.pheed.com/pheed/">
 <channel>
  <title>Robba</title>
  <description><![CDATA[]]></description>
  <link>https://www.rivistarobba.com/</link>
  <language>fr</language>
  <dc:date>2026-06-24T09:17:29+02:00</dc:date>
  <image>
   <url>https://www.rivistarobba.com/var/style/logo.jpg?v=1609105031</url>
   <link>https://www.rivistarobba.com/</link>
   <title>Robba</title>
  </image>
  <geo:lat>42.3130863</geo:lat>
  <geo:long>9.1543319</geo:long>
  <atom10:link xmlns:atom10="http://www.w3.org/2005/Atom" rel="alternate" href="https://www.rivistarobba.com/xml/atom.xml" type="text/xml" />
  <item>
   <guid isPermaLink="false">tag:https://www.rivistarobba.com,2026:rss-96778357</guid>
   <title>U Rivaritu Antonu (3)</title>
   <pubDate>Sat, 30 May 2026 11:42:00 +0200</pubDate>
   <dc:language>fr</dc:language>
   <dc:creator>Rinatu Coti</dc:creator>
   <dc:subject><![CDATA[IDEATECA]]></dc:subject>
   <description>
   <![CDATA[
   Stu mese, Rinatu Coti è u Rivaritu Antonu ci portanu in cità, più precisamente in tribunale, è quellu viaghju ùn hè statu sfaticatu. Ancu assai chì u sennu ùn li manca !     <div><b>U tribunali</b></div>
     <div style="position:relative; text-align : center; padding-bottom: 1em;">
      <img src="https://www.rivistarobba.com/photo/art/default/96778357-67464456.jpg?v=1780150545" alt="U Rivaritu Antonu (3)" title="U Rivaritu Antonu (3)" />
     </div>
     <div>
      <div style="text-align: justify;">Nanzi d’arrimanonu, m’eru appruntatu à bon’ora, chì avìami da falà in cità, cù u Rivaritu Antonu. Un amicu di soiu avìa da passà càusa à u tribunali in a dopumeziurnata. Qualchissìa, soca un parenti di soiu, l’avìa da cuddà in paesi. D’altrondi èrami intesi à truvacci in caffè à Brancaziolu. <br />  A mi pinsavu chì u Rivaritu Antonu ùn era omu à ghjunghja à cosi fatti. È quand’e sò affaccatu in caffè, era dighjà in traccia di raghjunà cù Brancaziolu. Discurrìa chì a sera nanzi, avìa straziatu assai chì s’era persu un manzu di soiu. Era appustatu da parechji ghjorna da u maciddari di Cugnoculu, u figliolu di Lavisa. <br />  Ma, ghjunti sopr’à locu, ani truvatu u càtaru di u prati sbalangatu. U manzu s’era presu a scarpiccia à tintenna tappata. Magaru sarà statu qualchì malvasgiu chì avìa discioltu u filferru di u càtaru. Altru ùn pudìa essa. U Rivaritu Antonu a di pruvava à vistigà, ma avìa piuvicinatu. Eppo’, in a stretta, c’era poca a pidiattera&nbsp;! Èrani altri animali chì èrani passati da dopu&nbsp;! <br />   <br />  <em>– O amicu, tamanti bèvuli chè no emu fattu&nbsp;! Emu ghjiratu quiddi costi tuttu u meziurnali. Semu mossi da u Poghju insin’à Sarralucia. Allora a vi pudeti pinsà tamanta trabalsa. <br />  – Salva salva, dissi Brancaziolu. <br />  – A pò dì, chì tutta issa machja hè brutta. In certi lochi ùn viaghja mancu più u cignali. Ci sò lamaghjoni tamant’è torri. <br />  – È comu eti fattu, o Rivaritu Antò&nbsp;? <br />  – Ancu di grazia, o amicu, ch’e m’eru purtatu cù mecu a rustaghja. In certi stretti, abbuccheti più vo&nbsp;! Ci semu svrimbati bè, chì par altru ùn semu incapati cù u manzu chè à l’ùltima. È batti è batti, ùn truvàvami nudda. Eppo’ c’era ancu a fatica. N’emu culpitu lamaghjoni è tanchicci. Ci n’avìami da andà, di ribaldonu, quand’edda m’hè vinuta di tracciammi in Sarralucia. <br />   <br />  – L’eti poca presa a cuddata, o Rivaritu Antò&nbsp;! <br />  – A pudeti dì, o amicu. Eiu è u maciddari èrami in un bagnu. Ùn sò mai statu sudatu in issa manera. Par finì emu truvatu u manzu chì s’era incappiatu in un lamaghjonu. Era sculisciatu da una masgera chì s’era rotta è s’era lampatu da sottu. Emu vulsutu par sottu apra un tafonu in u lamaghjonu par caccià l’animali. <br />  – Era mortu o sempri vivu, o Rivaritu Antò&nbsp;? <br />  – Era vivu, ma era resu, u tintacciu. Spasimava. Cacciàtulu da u lamaghjonu, l’emu lacatu stesu in u prati una bedda stundata. <br />   <br />  – Ùn avarà più circatu di scappà, o Rivaritu Antò&nbsp;! <br />  – Ùn intisgiava più, o amicu&nbsp;! Stava mansu mansu. Dopu, u ci semu liatu, è beddu beddu l’emu ghjuntu à u stradonu. U maciddari u s’hè purtatu in camiò è l’hà tumbatu arrisera. <br />  – Seti puri scuciuratu, avà, o Rivaritu Antò&nbsp; <br />  – Eh ghjà, hè accudata sta volta chì u manzu scappessi, è pò accada dinò. Chì, animali da venda, n’aghju parechji. È u malvasgiu chì m’hà fattu u culpacciu issa volta, hà da risicundà. <br />  – Allora, o Rivaritu Antò, vi tuccarà à vardalli&nbsp;! <br />  – Ci vurrìa, o amicu, ci vurrìa. Quissa, mancu a negu, ma ùn possu stà annantu ad ochja tesi. I me fatti quali hè chì i m’hà da fà&nbsp;? <br />   <br />  – O Rivaritu Antò, sarà chì oghji ùn ferma più un palmu di nettu&nbsp;? <br />  – Or pinseti, o amicu&nbsp;! U gattivu sughjittìsimu hè anticu quant’eddu hè anticu l’omu nantu à sta terra. È i gattivi azzioni di un tempu di una volta ùn avìani fumu di quiddi d’oghji. Quand’e eru ziteddu, à babbu, li n’ani fattu veda quant’è un preti ni pò binidiscia. È ùn era omu à circà i scirri. Taglianasi nè scherzi ùn ni facìa à nisunu. Sgubbava è aiutava à chì campava à bisognu. Ci vurrà d’altrondi ch’e vi cuntessi qualchì passata di soiu, cusì ghjudicareti da par voi. <br />  – È comu si chjamava u vostru babbu, o Rivaritu Antò&nbsp;? <br />  – Si chjamava Anton Santu, o amicu. <br />  – L’aghju cunnisciutu à babbitu, dissi Brancaziolu. È s’e mi n’invengu bè mi pari chì a ghjenti u chjamava u Rivaritu Anton Santu. <br />  – T’ai a raghjò, o Brancaziò. U chjamava cusì a ghjenti. <br />   <br />  – È comu hè stata, o Rivaritu Antò, à dalli issu nomu&nbsp;? <br />  – Era un omu di gren ghjudiziu, ben vulsutu è stimatu assai da tutti. <br />  – Quissa sì, dissi Brancaziolu. Era ciò chì si pò chjamà un omu. Eddu ùn tirava in daretu quand’eddu si trattava d’aiutà. Facìa sempri à succurrionu quand’eddu sintìa qualchì scempiu. <br />  – À babbu, u chjamàvani sempri par fà i spartimenti, par appacià i famigli in dirrotta, par metta u bè. È ciò chì era soiu ùn era soiu. Dicìa sempri&nbsp;: “Finch’eddu ferma qualcosa in casa, ci vò à dà, chì u bisognu ùn aspetta”. Quissi i paroli, o amicu, sò paragoni di vita. È sò persuasu chì in i vostri libri ùn ni truvareti stampati altrettantu. U so ghjudiziu iscìa da i pruvanzi d’ogni ghjornu, di pettu à i guai. U so casali era pocu. Ma issu pocu andava spartutu. <br />   <br />  – Ghjenti manilarga in issa manera, o Rivaritu Antò, ùn si ni trova più. <br />  – Innò, o amicu, ni ferma sempri. Ancu di grazia, chì osinnò ùn c’era più spiranza di nudda. Ma sarà ancu ora chì no campagnèssimi. Aiò, ch’edda ùn ci vinissi in vìa qualchì croci&nbsp;! <br />  Erami cuddati in vittura, tremindui. U Rivaritu Antonu raghjunava. Ma vinutu à parta, quand’è scaldava beddu beddu u mutori di a vittura chì chirchinnava, èccuti chì ci affacca Catalina fendu attu è briunendu à fiatu in bocca&nbsp;: <br />  – Aiò, aspitteti à mè&nbsp;! Circavu una cumbinazioni par falà in cità. Ancu assai ch’e v’aghju scrichjatu, chì osinnò vi n’andàvati à a muta&nbsp;!</em> <br />   <br />  Ùn l’avìami intesa, chì à tremindui ci spuntava dighjà u sudori ghjilatu. Ùn hè nudda à dì u nomu di Catalina. Ci vò à sèntala&nbsp;! Chì, quand’edda cumparisci in qualchì locu, ùn ci hè pinseri chì altru nimu possi parlà nè dì a soia. È da ch’edda hà sposu u pedi in vittura insin’à varcassi in cità, hà battutu a lingua senza arrichià. U Rivaritu Antonu ed eiu, ùn vidìami l’ora di ghjunghja, chì issa tavedda ci rumpìa par bè a divuzioni. <br />  Nantu ad ogni sughjettu, di qualvoglia sìa a catigurìa, edda sà tuttu. Ma affari d’avvucati, di midicina o di nutarizia. Masimu chì quand’edda ùn sà, tandu infrena à l’ochji à l’ochji, chì a so sapienza hè poca è micca. Or andeti vo à prutistalla&nbsp;! Ùn ci n’hè chè unu solu, in tuttu quantu u lucali, chì a supraneghji. Hè Ghjirolmu Zupponu chì discorri adedda adedda, senza mai dismetta. Ci chì stavulacceghja ancu durmendu senza sparasià. Ma à Ghjirolmu u c’èrami francatu, ùn parlendu à nisunu, capunanzi, di u nostru viaghju. Mai pinsendu ch’edda scalessi Catalina, cusì à l’assindotta. <br />   <br />  Emu sapiutu in issa manera u vulè è l’ùn vulè. Senza mancu intargalla. Era una tavedda di prima trinca. Arrutava a lingua ad arrutera. Ma piccatu ch’edda ùn frustessi, chì cusì, à rombu era firmata senza&nbsp;! Ogni tantu, u Rivaritu Antonu vulìa parà a piena chì bufunava è brunzalava. O tintu ad eddu&nbsp;! A di pruvava in darru à risponda. Ma era propiu quant’è à zappà in acqua. Tremindui, eiu ed eddu, briachi èrami, senza avè bittu vinu. Ed edda, com’è chì nienti fussi, battalava à dirrutera. L’avìati da supranà vo&nbsp;! <br />  In Villepia, parlava di a maestra di scola è dicìa ch’edda ùn sapìa mancu fà “o” di quiddu locu. In Fusaiatta, turrava à a pustina a penta ceca, cù paroli è buccati chì dàvani russori ancu à a nevi. Passendu pà a bocca d’Arghja Bastianu, avìa intoppu in bocca à Ghjesù Cristu è u sbalcunava, intriccendu vituperii è ghjastemi trimenti. Falendu par Bisinà, calpighjava à Mattiulacci chì mittìa u tarratremu ancu à Satanassu chì si ni stava à l’ascultichja. Ognunu avìa contu è sopr’à contu cun edda. È mancu vi dicu i parulacci sputriti è svargugnati ch’edda si cacciava da bocca. I cundotti è i numati i facìa sùbitu quenti. È c’era vulsutu qualchì sfacciatu da minalli nant’à a bocca. Ma tuttugnunu a lacava svappà. Chì, à dilla franca, dì, dici, ma fà gattivi azzioni, ùn ni faci. Ancu di grazia. Ma quantunqua, sempri si dici&nbsp;: a lingua ùn hà ossa ma i tronca. Ed edda truncava a cundotta di quistu è di quiddu senza abbadà u praiudiziu. <br />   <br />  A nostra ghjunta in cità, fù propiu un sullevu da u Rivaritu Antonu è da mè. Puri puri avìami da goda stondi di paci. È par caccìaccila da vìa par bè, li dissi chì mancu sapìami l’ora di a nostra vultata di sera. Ma ùn era imbrugliata chì, intranti com’edda era, qualchì passu u truvarìa sempri. Eppo’, puru par firmassi par strada, edda ùn timicava. Chì era una donna ribraduta è manuta quant’edda era linguuta. È ùn c’era omu chì li fessi ombra. Sippurmai, minava ancu à a croci. Ùn li trimava a mani di sicuru. <br />  Eiu è u Rivaritu Antonu, semu andati passu passu in i cuntorra di a piazza maiò, à fà qualchì pruvisti. Sò statu cuntenti d’accattà una catena forti da lià u nostru ghjàcaru. Più cresci è più ingattivisci. Ùn vogliu aspittà ch’eddu mursichi à qualchissìa. Sarà ancu ch’e li mittissi una camorra. Ma par quissa, li dò tempu dinò qualchì misata. Emu fattu cuddazioni in un’ustarìa vicinu à u tribunali. Dopu, ci semu tiratu uni pochi di passetti, è à l’ora di l’audienza èrami in tribunali. <br />   <br />  A sala maiò era piena in bocca. U Rivaritu Antonu, sempri d’ochja, hà vistu qualchì parsoni ch’eddu cunniscìa chì pusàvani à i prima infilarati. Si sò strinti parpena, è cusì emu avutu locu, dinò no. Ancu assai, chì à stà arrittu, mancu a mi sintìu. C’era l’amicu di u Rivaritu Antonu chì passava càusa in una quistioni di tàrmini cù un certu Buccucciu. L’amicu avìa cun eddu dui tistimonii di viduta, ma Buccucciu era solu. Chì, nimu vulìa ghjurà u falsu par eddu. <br />  In un cantu, in disparti, c’era un vichjettu ridìculu, tuttu accicciatu. Avìa missu l’ochja addossu à una vichjotta attimpata chì calzittava à batti batti. Ogni tantu, u vichjettu stupava in terra è li dava l’uchjata. V’avìati da tena vo di rida. Accantu à mè, c’era una donna chì si sgratticciava è bulicava in una sporta chì puzzava u pesciu trigaticciu. Da nanzi, mi pusava un’antra donna. Si tinìa dritta cù u so fazzulettu in capu. In manu tinìa un màzzulu di carti liati di frisgettu. Ogni tantu si vultava, è u so sguardu parìa ch’eddu circhessi qualcosa. Ma ùn era chè a praforma di u sguardu. Chì i so ochja stàvani fissi, secchi com’è ch’eddi avìssini pientu da quali a sà quantu tempu tutti i làgrimi di a so parsona. Parìa ch’edda fussi vinuta smimuriata. Era quì, prisenti corpu, ma a so vera parsona era altrò. Circava qualcosa, circava à qualchissìa. <br />   <br />  U Rivaritu Antonu si n’era avvistu chì issa donna mi turbava, è mi dissi à l’arechji&nbsp;: <br />  <em>– Hè una donna chì u figliolu l’ani tombu vinti anni fà, senza chì l’umicidiaghju fussi presu è castigatu. Da tandu in poi, edda veni ogni ghjornu chì Cristu faci à tutti l’audienzi. Ùn dici mancu una parola è ùn appinnuleghja. I so labri pàrini impiccicati in perpètua. <br />  – Ma ditimi ghjà, o Rivaritu Antò, chì hè issu buttigonu di carta ch’edda stringhji in manu&nbsp;? <br />  – Issi carti, o amicu, sò cèduli d’usceri ch’edda porta sempri cun edda. Ùn a vidareti mai senza. È, in fondu, mancu a sò s’eddi arriguàrdani a so càusa. Ma abbadeti com’edda fighjula. Hè cionca à a diciarìa di u mondu. Aspetta à qualchissìa, a vi sareti pensa. Aspetta u sguardu di u so figliolu, aspetta a voci di u so figliolu. Ma si sà chì ùn li pò lucia in un tempu u pelu à l’assassini è à i so vìttimi. <br />  – Oh, com’edda rendi pietà issa donna, o Rivaritu Antò&nbsp;! Da veru m’imbruna u cori è m’atturbisci. S’hè persa in u so dulori è nudda li pò adulcà u cori, cacciatu u ricordu di u figliolu.</em> <br />   <br />  In quissa, entri un ghjuvanottu, è videndu chì ùn firmava una piazza pusendu, hà livatu subitamenti brionu. È guasi chì eddu casca impittendu in a donna di a sporta chì dissi&nbsp;: <em>“Ùn ci aghju càusa eiu&nbsp;! Ùn ci aghju càusa eiu&nbsp;!”</em> Tandu u vichjettu chì uchjittava, si pisò in gattiva manera&nbsp;: <em>“Chì tù ùn essi più à vena à a me faccia&nbsp;! Tuttu chì tù avissi a raghjò, à mè ùn mi basta micca”</em>. È raghjava è raghjava&nbsp;: <em>“Chì tù torri tù à legnu di croci. Eppo’ s’edda mi salta, a ti scasciu è a ti dicu&nbsp;: chì tù vachi muru muru gridendu com’è un’ànima dannata&nbsp;!”</em> Sintendu tamanti ghjastemi mi vensi a carri ghjaddinina. Mi vultò à dì à u Rivaritu Antonu&nbsp;: <br />  <em>– Soca semu in u spidali di i tonti, cù tutti issi scemi in ghjiru&nbsp;?</em> <br />   <br />  U Rivaritu Antonu si campava da a risa cù i so amichi. Era a prima volta ch’edda m’accadìa di vena à u tribunali. È, à dilla franca, s’edda ùn fussi stata da vena cù u Rivaritu Antonu, mancu avarìu avutu l’invinimentu di ghjùnghjaci. Micca ch’e mi pintissi d’essa vinutu. Ma sintìu un malasgiu addossu. Quidd’altri ridìani à zirfa, vidèndumi pinsirosu. Mi sarìa piaciuta ancu à mè à rida. Forsa mi sarìa scappata a risaredda. Ma c’era quidda tinta mamma addispirata chì vi spindiculava. <br />  <em>– Riditi, o amicu, riditi, mi dissi u Rivaritu Antonu, chì ùn ci hè altru megliu di una risata da scunghjurà ogni disgabbu è francà l’omu da pinsamenti fuschi. <br />  – Ùn vi vogliu sfirzà, o Rivaritu Antò, ma francu da mali, rida ùn possu. Hè quant’è ch’e aghji a gola innussata. <br />  – Ghjustu appuntu, o amicu, da mandà vìa u bucconu, riditi. Chì a risa ùn praiudizieghja à nisunu è sgorga u sangui. Chì sì vo seti cusì, u vostru sintimentu s’innasprisci è vi s’ammanta a cugnizioni.</em> <br />   <br />  Sicura, a sintìu, chì u Rivaritu Antonu avìa più chè parti di raghjò. L’omu ùn pò stà immotu in l’addispirazioni è ùn ci hè dulori insuperèvuli. È issi paroli mi fècini rinvena situazioni chì pàrini strani, ma chì tuttugnunu hà pruvatu. Monda volti, in u peghju dulori, scappa una risa chì ùn ci hè trava da impastughjalla. Hè una bona chì a natura fonda ùn si lascessi superà da qualunqua angori. A risa hè indòmita. Di fatti, hè propiu ciò chì faci a nostra fiminezza è a nostra umezza. <br />  Dicu è dicu, ma scorri u tempu. È avà hè un pizzettu chì no semu intruti in sala d’audienza è chì u ghjùdici hè mai ancu à ghjunghja. U Rivaritu Antonu raghjona cù u so amicu chì pari ch’eddu aghji a lingua sciolta quant’è Buccucciu chì ùn stancia mai. Hè vera chì, com’eddu a m’hà ditta u Rivaritu Antonu, sò sempri in càusa unu cù l’altru. È sempri par vìa di i listessi tàrmini. È facchi i babbi èrani dighjà in càusa. È, pà u mezu, quand’eddi ùn sò micca in tribunalati, litìcani in paesi. S’e fussi eiu in càusa, di sicuru, avà aspittendu u ghjùdici, avìu da baddà in ziglia calda. Ma eddi, inveci, com’eddi sò avvezzi, piglìani u so piaceri è chjachjarèghjani. <br />   <br />  Statu parpena, sentu sunà trè ori à u campanili. Umbeh&nbsp;! Hè à mumenti un’uretta chì no semu strinti com’è anchjuvi. Avarà da vena o nò, issu ghjùdici. Li dumandu à u Rivaritu Antonu&nbsp;: <br />  <em>– Ma, issu ghjùdici, comu hè à ùn ghjunghja in tempu è ora&nbsp;? <br />  – Ah, quissu po sì, o amicu, hè un omu catorriu. D’altrondi a vidareti da par vo. Pà u più di u sempri, l’audienza principia à un’ora impropia. S’eddu dici à dui ori, hè capacia ancu à vena à meziornu oghji, è à sei ori dumani&nbsp;! È sarìa un affari risicosu à inditalli u ritardu. Chì tandu farìa a sgòmbara&nbsp;! Ma chì vuleti, tutti quissi sò à distempu è ùn si primùrani nè d’ora nè d’altru nudda. Pà eddi, issa viduta quì, hè una campazioni. Hè u so spittàculu cutidianu. Allora, li vularisti livà i so sciali&nbsp;? <br />  – Ma, o Rivaritu Antò, issa ghjenti ùn vivi micca. Issi parsoni sò guasi tutti in un letargu… <br />  – Vi pari à vo, o amicu, ma feti casu chì pà eddi issu letargu, com’è vo diti, hè a vista stessa. D’altrondi a vita vera ùn hè in a fua di a ghjenti chì no emu vistu prima, in carrughju, chì si spicciava à curà faccendi di poca scanurza.</em> <br />   <br />  Sempri ch’e u vecu, u Rivaritu Antonu ùn mi lascia u spìritu in riposu. Cun eddu, ci vò à circà i raghjoni ghjusti, ci vò à goda a stonda prisenti. È, pinsènduci, sarani parsoni cumpagni, chì zìa Libarata chjama ghjenti annaturalata. Ed hè forsa issu naturali, anticu quant’è l’umanità di a parsona è chì hè a megliu làscita di i nostri maiò, chì mi metti di pedi in paru cù u Rivaritu Antonu chì hà battutu un’antra vita chè a meia. <br />  Uni pochi m’ani da rimpruvarà a me matafìsica. Staraghju à senta è lacaraghju dì à chì dici. Hè lècita chì ognunu dichi a soia. Basta à ùn vulè a raghjoni puri d’avè a raghjoni. Chì, tandu, ùn si pò più discorra. U me pinsamentu avìa intoppu issu filu è viaghjava com’è certi, à ciarbeddi in a barretta, quand’eddu s’intesi una martiddata chì sutrinnò à tutti quanti è intrò u ghjùdici cù u pracuratori. Ma di u ghjùdici n’emu da raghjunà bè bè avà. <br />   <br />  &nbsp;</div>  
     </div>
     <br style="clear:both;"/>
     <div><b>Per sapè nedi più</b></div>
     <div>
      Per ritruvà e prime puntate di u Rivaritu Antonu <br />  Prima puntata&nbsp;<a class="link" href="https://www.rivistarobba.com/SUCHJU_r11.html">https://www.rivistarobba.com/SUCHJU_r11.html</a>  <br />  Seconda puntata&nbsp;<a class="link" href="https://www.rivistarobba.com/U-Rivaritu-Antonu-2_a531.html">https://www.rivistarobba.com/U-Rivaritu-Antonu-2_a531.html</a>  <br />   <br />  Per cunnosce megliu à Philippe Antonetti, l'artistu ch'ha realizatu a pittura scelta per illustrà, fate puru un girettu quì&nbsp;<a class="link" href="https://www.corsenetinfos.corsica/Le-Bocognanais-Philippe-Antonetti-dessine-le-reel_a90256.html">https://www.corsenetinfos.corsica/Le-Bocognanais-Philippe-Antonetti-dessine-le-reel_a90256.html</a> 
     </div>
     <br style="clear:both;"/>
   ]]>
   </description>
   <photo:imgsrc>https://www.rivistarobba.com/photo/art/imagette/96778357-67464456.jpg</photo:imgsrc>
   <link>https://www.rivistarobba.com/U-Rivaritu-Antonu-3_a540.html</link>
  </item>

  <item>
   <guid isPermaLink="false">tag:https://www.rivistarobba.com,2026:rss-96352456</guid>
   <title>U Rivaritu Antonu (2)</title>
   <pubDate>Fri, 01 May 2026 18:20:00 +0200</pubDate>
   <dc:language>fr</dc:language>
   <dc:creator>Rinatu Coti</dc:creator>
   <dc:subject><![CDATA[IDEATECA]]></dc:subject>
   <description>
   <![CDATA[
   V'arricurdate e chjachjere incù U Rivaritu Antonu ? Ritruvemu stu deliziosu persunaghju di Rinatu Coti, in stu secondu strattu, carcu à spiritu è saviezza. Da campà ci una volta di più...     <div><b>I preti</b></div>
     <div style="position:relative; text-align : center; padding-bottom: 1em;">
      <img src="https://www.rivistarobba.com/photo/art/default/96352456-67200333.jpg?v=1777726409" alt="U Rivaritu Antonu (2)" title="U Rivaritu Antonu (2)" />
     </div>
     <div>
      <div style="text-align: justify;">U Rivaritu Antonu ed eiu, ci tiremu dui passi nantu à u stradonu. I vitturi chì passani sò pochi, chì semu un ghjornu uparativu, è a strada hè nostra. <br />  – Ditimi ghjà, o Rivaritu Antò, sò fermu surpresu di com’è v’eti parlatu l’ùltima volta di a vita passata in i nostri lochi. Aveti parlatu di tempi di vai è di miserii. <br />  – L’aghju ditta com’edda era, o amicu. Sicura, c’èrani i stondi chì si gudìa parpena, ma pà a forza parti era una vitaccia. È, pà u pòvaru, ùn ni vinìa mai. C’era à chì fà ad avè u vittu. È sempri si bistrasciava. Uni pochi, bocchiunti struficciàvani, par vìa chì avìani rughjoni, roba è qualchì soldu attarzatu. Ùn l’avanzàvani i pedi da u lettu à tanta ghjenti, cridìtila puri. Cacciatu i nipoti di preti, nimu pudìa stà senza dassi di mani. <br />  – Comu hè, o Rivaritu Antò, chè v’eccettueti i nipoti di preti&nbsp;? <br />  – A sapareti ancu, o amicu, chì i preti cù tuttu ciò chì li si dava, ùn campàvani mai à bisognu. À chì dava solda, à chì dava roba. È pigliàvani ancu ind’è u più disgraziatu. È à chì ùn avìa chè corra, pigliàvani ancu i corra. Ùn abbadàvani. Èrani à guanciu. È ùn c’era sporta da appiccà quant’eddi avìani uncini. Avìani capitu a leghji universali di i putenti&nbsp;: carità principia à sè. È pà u so corpu èrani caritatosi. Di roba di soiu nimu si liccava mai cultedda. <br />  – Isiè, a capiscu, o Rivaritu Antò, chì u preti, si sà, vivi di a stola, ma chì c’èntrini i nipoti&nbsp;? <br />  – Steti à senta à mè, o amicu, è capìtimi com’eddu ci vò. Mancu sò numicu à i preti è à a so sterpa, chì frà eddi ci sò òmini di valuta maiò è di veru cori, ma pà u più, ùn pensani cà à a stacchina è à a manghjusca. Criditi chì ùn ci hè cà u maciddari chì scurticheghja&nbsp;? Innò, manc’appena. U maciddari, eddu scurticheghja l’animali tombi ch’eddu l’hà&nbsp;; u preti inveci scurticheghja a ghjenti viva, senza abbadà i briona. <br />  – Isiè, ma ùn m’eti ancu à dì l’affari di i nipoti di preti… <br />  – Hè bedda capiscitoghja, o amicu, chì postu chì in casa à u preti c’era roba è solda in grossu, si trimbava à dui mani&nbsp;: c’era pani è cumpànicu in fantasìa. Cusì i preta pudìani mantena i nipoti è dalli struzzioni. <br />  – Anh&nbsp;! Anh&nbsp;! Avà sì chì a capiscu issa buccata, o Rivaritu Antò&nbsp;! <br />   <br />  – Eppo’, o amicu, bisogna à dì chì parechji volti, i nipoti èrani i figlioli stessi di u preti&nbsp;! <br />  – O salva, ciò chì vo diti, o Rivaritu Antò&nbsp;! <br />  – Ùn vali à dì&nbsp;: o salva&nbsp;! o salva&nbsp;! L’affari hè cunnisciutu. È ùn vi parlu micca di tempi andati, ma di fatti d’oghji. Cunnoscu un preti chì vivi cù a serva, è i so figlioli. <br />  – Sarani i figlioli di a serva, o Rivaritu Antò&nbsp;! <br />  – Eti mai vistu u piuleddu nascia senza ghjaddà l’ovu, o amicu&nbsp;? Sicura, sò i figlioli di a serva&nbsp;; ma l’hà fatti u preti cù a serva. U miràculu di a Verghjina ùn hè statu risicundatu. D’altrondi, u preti hè bon babbu di casa&nbsp;: li dà da manghjà, i vesti è i calza, è paga eddu da mandalli à a scola. Mi pari ch’eddi sìani trè o quattru, i ziteddi. Allora u videti u fattu comu eddu hè. Eppo’, à dilla cù voscu, ùn vecu micca comu eddu si pò pruibì u matrimoniu à un preti chì d’altrondi ferma un omu com’è tutti puru sendu preti. Eppo’ à mè, ùn mi frastorna ch’eddi avìssini ziteddi o nò, ch’eddi piglièssini moglia o nò. Eppo’ u pruverbiu a ramenta&nbsp;: in cumpagnìa ancu u preti piglia moglia. Ciò ch’e vecu, è chì à mè mi dispiaci, hè chì i so messi è i so rusarii ùn ani più nienti chì veda cù a nostra Ghjesgia. Avà ùn si parla più cà francesu è s’eddi ùn càmbiani modu, ùn vogliu micca ch’eddi mi funziunèssini in ghjesgia quand’e morgu. <br />  – È parchì, o Rivaritu Antò&nbsp;? <br />  – Ùn vogliu micca chì u preti parlessi di mè, dicendu&nbsp;: “<em>Voici l’âme de votre serviteur</em>”. Eiu, o amicu, ùn sò u “<em>serviteur</em>” di qualvogliasìa, nè di Dìu nè di Diàvuli. Sò un omu lìbaru&nbsp;! <br />  – Isiè, o Rivaritu Antò, ma ùn fàcini chè dì in francesu oghji ciò ch’eddi dicìani innanzi in latinu&nbsp;! <br />  – O amicu, sarà comu edda sarà, ma almenu in latinu s’inguddìa megliu. In francesu ùn a possu spona. Eppo’, chì ghjà u corsu chì ùn pò ghjuvà da pridicà è da prigà à Cristu è i Santi&nbsp;? <br />  – Sì vo seti cridenti ùn pudeti nigà chì hè Cristu chì hà datu à i Corsi a so lingua. A ci hà missa in bocca eddu. Allora à issi preta ùn li pari micca degna da essa aduprata in ghjesgia&nbsp;? Ani paura d’ùn essa capiti da Cristu&nbsp;? Màsimu quand’eddu si senti certi preti chì pàrlani francesu peghju chè ùn sò quali, fendu sbagli chì li s’arrizza u pelu ancu à Satanassu ; ma, tantu, mèttini u corru in a ghjerba, ed eiu, corsu ùn ci hè l’arti ch’e ni sintissi pridicà. Poni sempri aspittà u premiu di l’Accademia di Francia, chì, tantu, ùn l’avarani. <br />   <br />  – A sapareti ancu, o Rivaritu Antò, chì sò da parechji anni chì u vescu hà dumandatu in Corti di Roma chì u corsu fussi ricunnisciutu è adupratu da lingua in ghjesgia duranti i funzioni. <br />  – Ancu di grazia, o amicu, chì noi altri Corsi ùn emu aspittatu u permessu di qualunqua par parlà a nostra lingua, chì o si di nò èrami sempri muti. O piacia o ùn piacia à i papi, veschi è preti, a lingua corsa ci hè. A sò chì fàcini tuttu da caccialla. Eppuri ci hè sempri. Innangarata, ma viva. Avìani ancu da impidì chì a terra ghjiressi, è i rivarendìssimi teològichi mìssini i cozzi, ma a terra muvìa, movi è muvarà finchì u mondu hè mondu. Ciò chì hè, hè, eppo’ basta. Ùn vali à nigalla. Ed eiu ùn sò ancu prontu à lacammi nigà. Ùn ci hè pritarìa, viscarìa, nè paparìa chì valghi&nbsp;! <br />  – Ma allora, o Rivaritu Antò, ùn ci hè spiranza di nudda sopra à sta terra&nbsp;? <br />  – Ci hè a spiranza d’èssaci amicizia fida è sulidarità. Chì u drittu ùn sìa traversu. Chì l’amicu ùn sìa traditori nè trafùnchjulu. Chì u frateddu ùn tombi u frateddu. Quissa sì chì par mè hè spiranza. Ma, principiendu, pinsavu di cuntavvi una passata accaduta in a me famiglia, chì era da favvi veda chì a vita di nanzi era pèssima, chì c’era mancanza di roba, ma ancu par vìa di u gattivu sughjittìsimu. <br />  – Allora hè ditta, o Rivaritu Antò&nbsp;! <br />  Ma vòlsimi taglià u parlamentu, chì, da a stretta di Funtana di Fiori, sbuccava Saveria cù una sporta d’alivi in capu.</div>  
     </div>
     <br style="clear:both;"/>
     <div><b>Scherzu campagnolu</b></div>
     <div>
      <div style="text-align: justify;">Sottu à Cugnoculu, hè scatinatu un timpurali chì s’era cridutu chì u celi sprufundessi in brìcculi. Franchendu u vechju ponti di u Poghju, dopu à a falata, avìu ralintatu. A vittura era presa in bocca da u ventu chì a si scuzzulava quant’è una chjarabòccula di noci. Di vera furia. Era com’è à viaghjà in un nìvulu d’acqua. L’abbongu vulinteri chì mi dava ombra à essa solu par istrada in una timpesta cumpagna. I licciaconi si turcìani com’è fili d’arba. A vadina era ingrussata d’un’acqua torbida chì si purtava tamanti pànculi. <br />  Sicura, in a vittura, acqua ùn ci n’intrìa. Ma ùn si sà mai ind’edda si pò calà a saetta. À chì lecca, lecca&nbsp;! Mi pintìu d’ùn avè micca riflessu di di più. Quissa ùn era una ghjurnata da viaghjà. Avà a vidìu, ma u fattu era fattu. Ancu di grazia chì Arcusà ùn hè tantu luntanu da Canali. Dinò qualchì minutu eppo’ eru in casa à u Rivaritu Antonu. In a passata di Salvapiana, currìa una piena par meza strada. In celi, parìa chì Satanassu minessi u mondu di frusta. Tuttu issu frombu mi ramintava quidd’altra volta, quand’e avìu infattatu à u Rivaritu Antonu in Calzola è chì no èrami falati insemu in Pratavonu. Tandu dinò, poca a timpesta&nbsp;! <br />   <br />  Ma, tutta issa acqua era un benefattu da a terra. Ùn pudia più durà a sicchina d’issi ùltimi anni. D’istati, a machja era una stoppa infiaratoghja. I funtani è i pozzi s’èrani siccati. Ancu in paesi, i funtani falàvani in finu in finu. À chì dicìa chì a canaletta era tappata da i radiconi di fichi, à chì dicìa chì l’acqua s’era persa sottu. Di fatti, ùn èrani nè i radiconi nè a pèrdita sottu. Mancava l’acqua eppo’ basta. D’altrondi, dopu à tutti issi piuviti, ultimamenti, ind’è Ninninu, in fondu d’ortu, l’acqua sburrava à l’abitùdina. Èrani dui anni chì u pozzu era seccu. Ùn c’era più l’arti di fà un cantu d’ortu da l’istatina. Ma custannu cambia tuttu. Puru puri. <br />  Intantu, issa piuvita ùn a facìa più finita. L’acqua fragava a campagna. Ùn cumpìia più di sbiutassi u celi. Avìu ralintatu guasi guasi à piantà. A vittura andava à u passu di a ghjaddina. Stonda più stonda menu par ghjunghja, ùn era quissa a primura. Da Canali ad Arcusà, ùn aghju vistu à nisunu. <br />   <br />  Tucchendu ad Arcusà, avìa missu ad aduchjà. Una banda di purceddi rumàvani in a pantaniccia di u fussettu. Da l’arestu si sintìani i chjìchjuli di l’aceddi chì si raligràvani quant’è mè di l’aduchjata. Èrani stufi di stà à l’appuddu. Li trigava di mova da buscassi qualchì pruvenda. I ghjaddini ruspàvani à l’usanza di sempri. <br />  Quand’e mi sò varcatu, piuvicinava sempri è l’orcu s’era spannatu. U Rivaritu Antonu sintendu u rimori di a vittura, avìa apartu a porta. <br />  – Intriti in casa, intriti à pusà, o amicu. <br />  – Sapeti chì l’aghju luttata par istrada, o Rivaritu Antò&nbsp;! <br />  – A credu ancu, o amicu. Quissu u timpurali era sulennu. È vi possu dì chì seti statu imprudenti. Puseti à u focu. <br />  Si stava bè in casa à u Rivaritu Antonu. Fora, piuvicinava. In u sciaminè, baddava u focu sfiarulendu. Da chè no c’èrami cunnisciuti, ùn francava una sittimana senza ch’eddu vinissi à vèdami. Issa volta, era tuccata à mè à falà in Arcusà. <br />  Eddu, si ni stà, à pipa in bocca, senza dì nudda. Ogni tantu mi fighjula è surrìdini i so ochji. Sò malizia è amicizia buliati. À capu à una stonda, li dicu&nbsp;: <br />  – Aveti, soca, qualchì disgradori chì vi vecu pinsirosu, o Rivaritu Antò&nbsp;? <br />  – Innò, o amicu, ùn sò micca pinsirosu. Ma pinsosu, sì&nbsp;! À dilla vera, u ciarbeddu, nimu a sà comu eddu viaghja. Hè a più cosa mal capiscitoghja. U misteru di u mondu hè drentu à quì. <br />   <br />  È parlendu è bè, u Rivaritu Antonu si tocca i menti par insignammi ind’eddu hè u sidili di u misteru di u mondu. Hè vera chì mancu i mèdichi ani mai pussutu, finu à oghji, cunnoscia issu misteru. Ma, par ora, ùn si tratta di spizzicà, nè di scioglia pinsamenti matafìsichi. È vogliu ramintà à u Rivaritu Antonu ch’eddu m’hà prumissu di cuntammi una passata. <br />  – Dìtimi ghjà, o Rivaritu Antò, è quidda passata chì vo m’eti prumissu tanti ghjorni fà&nbsp;? <br />  – Ùn seti mancu stampa sminticanciu, o amicu. Ebbè&nbsp;! a vi vogliu cuntà subitamenti avà. V’aghju dittu chì issa passata era accaduta in a me famiglia, è mancu cercu di piattalla. Ma ind’è mè, figurètivi à vo, a ghjenti hè assai più chè bistrocca è ci hè u gattivu sughjittìsimu in grossu. A sapeti chì semu campagnali è chì puru avà, ci piaci pocu è micca à stà in paesi. Nanzi una casetta in arestu chè un casamentu in paesi. In quant’è à campà in cità, mancu pinsalla&nbsp;! U frateddu maiò di babbu, u pòvaru Petru, bon’anima, s’avìa matrimuniatu à Maria, una bedda ghjuvanetta. <br />   <br />  Maria era donna di paesi, di a famiglia di i Pachjachjini. Avìani casali è bona cundotta. Maria avìa vistu i scoli, com’eddu s’usa à dì. Era stata ind’è i sori in cità ed era vultata cù u brivettu. Forsa avìa pussutu fà una bona maestra di scola. Ma èrani ricchi di casa è i so maiò ùn vòlsini ch’edda travagliessi. S’innamurò di me zìu ch’edda avìa vistu à una tusa ind’è zi Marcanghjuli di Sarralucia. <br />  U ghjuvanottu l’era piaciutu, ed edda era piaciuta à u ghjuvanottu. Ùn s’èrani visti issa volta ch’eddi dicìsini di maritassi. Ma era un gattivu avè l’accunsentu di tremindui famigli. Maria era di i Pachjachjini, ghjenti di paesi, ricchi di casa. Petru era di i Pitronchji, ghjenti di campagna, ricchi anch’eddi. Ricchi sì, ma ùn andeti à creda ch’eddi èssini ereditatu à San Petru di Roma. Infini chì si vòlsini inframetta i miziani, è ticchi ticchi, fècini l’amicizia eppo’ u matrimoniu. Ma micca à a liscia, chì tuttugnunu vulìa fà a spacca. È ani burdussatu. <br />   <br />  Fattu u matrimoniu, è ognunu in casa soia, Maria si primurava di cunfassi in casa à u maritu, chì ormai era ancu casa soia. U prima ghjornu, u sòciaru dissi à Petru&nbsp;: <br />  – Dumani, o figliò, ti tracciarè in Acqua Doria, ind’è Ghjirolma a nostra. Partarè prima di fà ghjornu. Noi altri campagnaremu in Pratavonu ad affaccacci à Sabedda chì hè aparturita arrimani. Maria firmarà in casa è appruntarà a cena. <br />  U sòciaru è a sòciara, avìani u so filu. È ùn era a prima volta ch’eddi facìani qualchì facizia. Vulìani metta a nora à u provu. Petru campagnò, mai pinsendu chì u babbu è a mamma matriculèssini qualcosa. <br />  À u prima chjarori, quandu l’alba sfrisgia a notti, si n’andonu tutti quanti, à chì in Acqua Doria, à chì in Pratavonu, lascèndusi à Maria. A sòciara l’avia incaricata&nbsp;: <br />  – A me tisora inzuccarata, farè a cena da stasera. T’aghju lacatu carri capruna cù ciò chì ci voli. Da meziornu manghjarè u tianu avanzatu d’arrisera. <br />   <br />  Fattu cuddazioni, Maria si primurò d’appruntà a cena. Circava in casa, ma ùn truvò tanti affari&nbsp;: cacciatu un capu di capra cù i corra è tuttu pilutu, una pignatta inchjaccata, una vanchjera, oliu, sali, pèvaru, è un carconu pienu à fideli, ùn c’era altru nudda. <br />  Bulicà, bulicava ognilocu&nbsp;; ma in casa, ma in magazenu, ma in càrciara, o salva&nbsp;! Ùn iscrichjò mancu un culteddu sannutu, mancu una cuchjara frusta o una cuchjarina torta. <br />  – Ma allora, o Rivaritu Antò, avìani piattutu tuttu&nbsp;! <br />  – Hè bedda capita, o amicu, ùn poti buscà nè una rustaghja, nè un pinnatu, nè un falcinu, nè un marrazzu. Nudda, mancu fòrvici&nbsp;! Or comu fà&nbsp;? <br />   <br />  Tandu edda, presi in manu u capu di capra è falò à u fiumu. Intruscendu u capu di capra è rascendu à rascera cù una petra scarricina, u scurticò beddu beddu è pianamenti è bè. Ùn firmò manc’un pelu. Pulìtulu è richjàratulu ad acqua currenti, missi u capu à cocia in a pignatta. Sicura, stava mali, chì i corra èrani aparti, ma cucìa quantunqua. Di quandu in quandu, u bulicava è stava attenti à ch’edda ùn sbarsessi è spinghjìa u focu. Dopu u prima boddu, cambiò l’acqua è u feci cocia comu eddu ci vulia, mittendu u cundimu ch’edda avìa. <br />  Vinutu a sera, chì sapìa chì a ghjenti di casa era par ghjunghja, cacciò u capu, presi una pezza pulita è qualò u brodu in a vanchjera ch’eddu ùn vinissi qualchì ussuchju o qualchì rùsgiulu. Dopu lampò u brodu in a pignatta. È, à l’ùltima, missi i fideli. Bulicava di rochju è, in qualchì manera, a suppa era fatta è u capu era cottu. <br />  Maria pusava à u focu, calzittendu, quand’eddi ghjùnsini i sòciari è i cugnati. Ma parlàvani neci di nudda. Dàvani nutizii di Sabedda, cuntàvani passati accaduti di pocu in Pratavonu. Ma a suppa ùn si mintuvava. A sòciara mittia i piatti cù singhi cuchjara, furcina è culteddu ch’edda avìa piattatu in un sarconu, prima di campagnà. <br />   <br />  Maria ùn dicìa nudda. A sòciara ùn dicìa nudda. È, ogni tantu, si fighjulàvani. Maria stava bassa è a sòciara grugnulava è si lagnava chì era fiacca persa da a trabalsa. Avìani viaghjatu à a lestra è i scarpi grossi li mucàvani i talorchi. <br />  Quandu sbuccò Petru, s’arrizzò u babbu, dicendu&nbsp;: “Aiò, si manghja&nbsp;!” Si missini senz’altru tutti quanti à tola, è Maria sposi a vanchjera di suppa in tola. Tandu ùn s’intesi chè risi tuntini. Era à chì ridia u più forti. Senza piattassi. È scaccaneghja chì ti scaccaneghja. À Maria ùn li trinnava manc’un capeddu. Petru ùn capìa micca. U babbu dissi ridachjulendu anch’eddu&nbsp;: “A to donna, sì, chì edda a sà fà cundita a suppa&nbsp;! È l’hà fatta di mani&nbsp;!” Petru si vultò à fighjulà à a moglia chì stava zitta. Tandu si n’accorsi propiu chì à Maria l’avìani fattu una fìsica. L’avìani missa à u provu, par veda s’edda sapìa fà qualcosa. Ma comu a donna era sbrugliancia, s’era data di manu, eppuru senza attrazzi nè culteddu, avia risciutu ad appruntà a cena. <br />   <br />  Petru era in zerga è liticava&nbsp;: “Tonti chì vo seti&nbsp;! Avà sì chì semu a risa sì qualchissìa senti ciò chì v’eti fattu. Chì ghjà, Maria avìa da aspittà à daretu à vo par imparà qualcosa&nbsp;? Chì vo ùn èssiti più à falli scherzi sìmuli chì osinnò l’affari s’hà da invilanà&nbsp;!” <br />  Ancu assai chì a sòciara abbracciò à Maria dicènduli&nbsp;: “O la me tisora inzuccarata&nbsp;!” è cusì fù tagliata à chirimogna. Ma issa passata fù par Maria un ossu in gola. <br />  – Umbeh&nbsp;! O Rivaritu Antò, quissa a passata hè strana. <br />  – Altru chè strana. È, à dilla franca, ùn èrani quissi affari da dissi. Rida, si pò rida, ma micca in issa manera. Issa Maria ùn campò tantu. Morsi in parti trè anni dopu. È me zìu Petru ùn presi altra moglia. Maria ùn dicìa nudda. Ma ùn si piacìa micca ind’è i sòciari. È scherzi à usanzi ghjacarini li ni fècini parechji. Ùn hè micca ch’edda avìa gattiva vita, ma ùn era micca patrona di casa. À videti chì a vita di tandu, parechji volti ùn era tanta quenta. È mancu si brama ch’edda tratorghi oghji ghjornu. <br />  – Quissa a passata, o Rivaritu Antò, l’aghju da scriva eppo’ l’aghju ancu da cuntà.</div>  
     </div>
     <br style="clear:both;"/>
     <div><b>A donna morta</b></div>
     <div>
      <div style="text-align: justify;">Arrisera, prima d’annuttà, s’era annivulatu u celi di suttrattu. Scalava u timpurali da u mari, cù tutta a so furia. Ed hè segnu malu, quandu a marina manda a timpesta. U ventu marosu hè sempri timpistosu. <br />  D’altrondi, hà suffiatu u ventu a santa nuttata senza dismetta. È ùn s’hè pussutu chjuda ochja in u lucali. Ùn hè calatu guasi chè à l’alba, quand’eddu s’hè intesu u prima ghjaddu di Roccu. È, avà ch’edda principieghja a matinata, u celi hè porgu è u soli splindureghja puri puri. Ma hè vera chì semu di marzu in pienu. È si sà chì quissu quì, u mesi, hà setti barretti. Setti barretti cacciatoghji è mittitoghji. È, d’altrondi, una caccia è l’altra metti. È issa misata cusì incerta è cambiareccia, porta acqua, ventu, fretu ancu. È, tintu à chì si chjappa qualchì rifritoria o catarru ch’eddu sìa&nbsp;! Ma ‘ssu mesi arreca dinò beddu tempu, cù celi spannatu è soli caldu. <br />   <br />  Ed eiu, tuttu pocu caldu ch’eddu sìa u soli à st’ora, dopu à tamanti vintìsari chì ani missu u rimisciu ognilocu, mi dò una stampa di mòvitu, fendu u passa è veni da a bocca di Braghittaccia à Villepia. Ùn mi piaci tantu à stà sempri pusendu è, ogni volta ch’e possu, mi tirgu dui passi, à quandu in cumpagnìa, à quandu solu. Certi volti mi veni appressu a nostra ghjatta trìzina, cantiendu u fussettu è trinnendu a coda di cuntintezza. Ma issa ghjatta cusì fidata è dolci, chì no chjamàvami Pilusedda, ùn vinarà più, chì, ghjorna fà, l’hà sfracicata una vittura. <br />  Quand’edda hè cumparita in casa, strascinonu è briunendu, ci sò falati i sensi, à tutti. Vi spindiculava, chì i so ochja chjamàvani aiutu. I so quarti di daretu èrani sanguinosi. Parìani pesti di marteddu. A vittura l’avia cummaccata piglièndula sottu à una rota. Mamma a vulìa fà stà in casa, ma edda battìa di vultà fora. À sapeti chì l’animali chì hà da mora fughji a cumpagnìa è si scanta. S’alluntana par mora. L’animali scanta a morti da a vita. Ebbè, a nostra ghjatta Pilusedda si n’hè andata à mora da par edda. L’emu cerca in ghjiru à a casa. Un’ora dopu, l’emu truvata morta sottu à a riccia di l’ortu. Ghjacìa à u pedi di a prascula, ind’edda durmìa sempri. <br />   <br />  Da u vangonu fundutu, còddani ogni tantu ribombi accaspati di fucilati. Sò i cacciadori, in u Poghju, chì scòmpiini i tinti culòmbuli. Ùn ni làcani una. Eppo’ ancu uni pochi di gattivi sughjetti chì tìrani di fucili par taglià i fili di u telèfunu. A fàcini à bedda posta. È à chì n’hà avutu, n’hà avutu. Cusì chì, ghjorni passati, ani tagliatu a lìnia telèfonica di Carulu è di Linda, in Sarralucia. Micca ch’edda fussi stata a prima volta&nbsp;! Ci sò pochi i stronca è ghjetta chì ùn sani indù sbatta è chì ùn pènsani chè à fà gattivi azzioni&nbsp;! À chì posa, mal pensa. È quissi, pusà, pòsani. Ùn fàcini altru. A troppa pòsita li muca u pasìculu è li trascalda u ciarbeddu, cridìtila puri. È ùn sò i so pruvanzi d’unestità chì spàccani i muntagni. <br />  Prima, si pudìa ancu stà à porta aparta, à ogni ora, è tralascià puri a casa. Nimu ardìa à tuccà a roba di l’altri. Ma oghji, inveci, hè cambiatu in tuttu u sistema adupratu. Ci voli à vardassi ancu di ghjornu, chì u latrìsimu hè crisciutu à i nùmari infiniti. Ùn hè tantu, sarà forsa un mesi, un mesi è mezu, in Mattiolu, sò ghjunti à l’assindotta òmini mascarati è à fucili in manu. Ani minacciatu à Vincenti. L’ani fattu i forzi ch’eddu aprissi u cascionu di a vittura. Si vulìani fà dà ciò chì c’era drentu, cridendu ch’eddi fùssini solda o ugetti di valuta. Ma ùn c’era altru chè una cascittaccia di cartucci è a si sò purtata. L’avarani po’ fatta a figura aprèndula, fughjiti ch’eddi sò&nbsp;! Ancu assai, ci hè statu più paura chè dannu&nbsp;! Ma accadi ancu, disgraziosamenti, chì una spaurata tuglissi u fiatu à qualchissìa. <br />   <br />  Spiriunava u soli par sopra à i casi di Maratu, è sarani stati novi ori è mezu, quand’e aghju vistu entra à Ceccu in cimiteriu. Passu passu, hè falatu bè bè in fondu, ind’eddu hè u cannicciu. S’hè missu in pìppuli, caccèndusi a barretta è sgratticcèndusi u capu, com’è ch’eddu aspittessi à qualchiadunu. È, di fatti, statu parpena, sò cumpariti u prima aghjontu cù u sicritariu di mirrìa, è ani misuratu un quatratu chì fianchizzeghja u muru suttanu. Ceccu avìa arricatu parechji attrazzi&nbsp;: zapponi, vanghini è ancu un piccu. <br />  Ceccu avìa missu à zappà in u locu misuratu. Ogni tantu, spunìa a zappa è, di vanga, lampava a terra zappata in cantu, ammassèndula tutta à a listessa parti. L’aghjontu è u sicritariu si ni pusàvani arrimbati à u muru è discurrìani. Ma, da indund’e eru, mancu sintìu ciò ch’eddi dicìani. Puru avvicinèndumi da a riccia, mancu c’era l’arti di senta ùn fussi chè un bilbillinu. U ventu tirava à l’altra parti. È mi trigava di sapè ciò ch’eddi facìani. Ùn m’eru tracciatu in a stretta chì piglia à capu in ghjò, par andà in cimiteriu, chì una vittura vinuta da Cugnoculu, hè piantata ghjustu à a cansa. S’hè varcatu u Rivaritu Antonu, à pipa in bocca. A vittura hà viaghjatu, è u Rivaritu Antonu, fendu sbuffulà a pipa, mi s’hè avvicinatu, à musetta cinta è à zapponu in manu. Li dissi&nbsp;: <br />  – A vi passeti, o Rivaritu Antò&nbsp;? <br />  – Mezu, mezu. È vò, o amicu&nbsp;? <br />  – A mi passu. Ma soca campagneti à favvi qualchì fasciu d’ortu cù issu beddu tempu&nbsp;? <br />  – Eh ghjà, o amicu&nbsp;! Vengu à porghja aiutu à Ceccu chì m’hà mandatu à chjamà arrisera. <br />  – Ghjustu appuntu, o Rivaritu Antò, è chì zappa Ceccu, quà in u cannicciu&nbsp;? <br />  – À vi diciaraghju, o amicu, a vi diciaraghju ancu vulinteri chì ùn si tratta manc’appena di un sicretu qualunqua. Ceccu faci u sbreiu da una cappedda chì i Panchjoni voni edificà da tutti i so morti. <br />  – Anh&nbsp;! Hè quissa allora ch’eddu zappa. Ma ùn ci sarà nimu intarratu in issu quatratu&nbsp;? <br />   <br />  Parlàvami tremindui, strada facendu, è cusì semu sbuccati in cimiteriu. Salutatu à quiddi chì c’èrani dighjà, u Rivaritu Antonu mi risposi&nbsp;: <br />  – À senta à tutti in paesi ùn ci sarìa nisciuna sipultura quì sottu. Ùn sarìa chè Ceccu à dì chì, sarani centu anni fà, quì s’intarrava. Pò darsi di sì, ma eiu mancu a saparìu dì. <br />  Ceccu zappava à dura pena, u Rivaritu Antonu cacciava a terra à vanghinati. Eiu, m’eru arrimbatu à u muru, stendu à senta à l’aghjontu chì discurrìa cù u sicritariu d’affari di caccia è di pesca. <br />  U soli scaldava chì era un piaceri divinu. Da u valdu fondu, a lachedda di l’aceddi purtava a nova ch’edda s’apprupinquava a branata. D’altrondi, in quà è dà, c’èrani parechji arburi fruttìfari in flòrisi. Da l’arburatura di a vaddi s’alzava un muscu dolci è dilittarosu chì impìia u pettu d’aligrìa. Ogni volta ch’edda si rinnova a natura, si rinnova dinò a parsona. Si senti più lebia, li pari ancu di pudè piglià u bulu, di francassi da u pesu di u vechju omu chì c’impiccica à a terra, è di fà cosi trimenti, inauditi. Ad ogni passu, s’apri a strada è s’apri a vita. <br />   <br />  Ceccu, zappendu, sbancava è, à pocu à pocu, criscìa u scavu. Ma li vinìa mali assai à zappà. Micca ch’eddu ci fussi qualchì chjapponu, ma a terra, da tantu à ch’edda avìa durezza, parìa guasi impitrata. U sudori li falava candiddonu, è ad ogni mumentu s’asciuvava a faccia di fazzulettu. O pà megliu dì, d’una straccia chì ùn si vidìa più u culori. Era una straccia duratoria da Ceccu&nbsp;: avìa ghjuvatu è avìa da ghjuvà. Eppo’, ogni tantu, Ceccu dismittìa, tirava dui o trè brioni chì intunàvani a vaddi è zifulava fendu ricuccà a voci. Mittìa mani à a zucca di vinu è li dava, colpu par colpu, un basgiu à pizzicucciu. Dopu ad ogni bitta, suchjulava è sciucchittava a lingua dicendu ad altu&nbsp;: <br />  – Cara&nbsp;! com’eddu hè liccataghju issu vinu di Stefanu&nbsp;! <br />   <br />  È turrava à bìa. Ma u Rivaritu Antonu l’asarcitava è li parlava di ghjucaturi di carti. Par Ceccu, a scopa era u so pegnu particulari, è ùn stava tantu à discorra di setti bonu è di primera. Sempri dicìa chì i carti sò fasgiani. È mancu avarìa sapiutu dì com’edda era chì i carti èrani fasgiani. Èrani fasgiani, or basta&nbsp;! Era a lògica di Ceccu. Ma v’èccuti chì, dendu una zappunata più furzuta, s’hè intesu chì sottu ùn era micca chè a terra dura chì sunava. Fendu pianu è caccendu a terra di vanghinu, eppo’ grattendu di mani, s’hè vistu chì c’era qualcosa. Ani pulitu da ogni cantu, è parìa com’è un pidiconu d’arburi stesu. Isiè, parìa un pidiconu intrevu intarratu. Tandu dissi u Rivaritu Antonu&nbsp;: <br />  – Mì, mì, mì&nbsp;! Hè una cascia antica è fatta ad usu di nanzi. A sapeti com’eddi si facìani&nbsp;? Ebbè, si pigliava un pidiconu di castagnu, longu quant’è una parsona è appena di più, si tagliava u sopra, di longu, da fà u cupàrchjulu, è dopu si sbiutava u drentu di u pezzu maiò, da pudecci metta u mortu. <br />   <br />  Ci semu avvicinati tutti quanti da a sipultura aparta. U legnu di a cascia s’era inniritu, ma manc’appena mezzu. Ceccu hà datu una sutrinnata à u cupàrchjulu è l’hà pisatu di zapponu. Quand’eddu hà apartu a bara, emu vistu una morta sempri intreva, ma ùn dava micca ombra. A peddi era secca incastulata è grisgiccia. U capu era sposu nantu à un cuscinettu raccamatu, è i so mani in pettu tinìani un ghjummeddu di filu chì s’era sfranfagliatu, è forvici rughjinosi. À fiancu, c’era com’è un fangottu ingutuppatu. Ma, cusì à a prima, ùn vidìu ciò ch’eddu era. Dissi u Rivaritu Antonu chì s’era trapesu à fighjulà&nbsp;: <br />  – A videti, quissa donna hè morta in parti. L’ani missu u ziteddu à fiancu ad edda, è ani ancu missu u filu è i fòrvici. È, avà ch’e ci pensu, mi n’invengu, chì a cuntava sempri u tintu di babbu, era una donna chì era stata missa incinta par forza. Quand’eddi l’ani sapiuta in casa, a vita hè divintata par edda propiu un infernu. Fà chì a minàvani è stava ancu famita. Era à ghjorni d’aparturiscia, quandu u frateddu a catapussò da u zogliu, ed hè falata longa tirata da scalonu in ghjò. S’hè svinuta smurriendu u sangui. Tandu si sò lampati à i brioni è ani fattu mondu dicendu&nbsp;: “O ciò chì n’emu fattu&nbsp;!” Hè ghjunta, a bona donna, par coglia a criatura. Ma ùn c’era più nienti à fà. U ziteddu era natu mortu. Hè cripatu nantu a cascata di a mamma. Ed edda s’hè dissanguinata. È cù u so sangui chì currìa è chì a terra si surpava, si ni scurrìa a so vita. In pochi mumenti era morta. Hè passata ch’edda era cascata da scalonu in ghjò, inciampendu. D’altrondi tuttugnu si n’hè statu zittu è a s’ani intarrata piinghjendu è dillucciulendu, guasi com’è chì nienti fussi. Ùn era mortu u ghjacaru in a vigna&nbsp;! <br />   <br />  Tandu l’aghjontu dichjarò&nbsp;: <br />  – A sapeti, o beddi zitè, lascèmula quì. Issa donna hè stata tribulata assai duranti a so vita, allora ùn a mutaremu micca locu. O Cè, metti u cupàrchjulu, è fascia senz’altru a cascia di terra. Par assignalà a fossa, è chì nimu oramai a tocchi più, mittaremu una petra di punta, à u capu è à u pedi. È a cappedda si farà à quidd’altra parti. U locu ci hè. <br />  A raghjoni di l’aghjontu era di ghjusta. Issa donna ùn a si miritava micca d’essa tocca. Avìa abbastanza suffertu cù i vivi. A vita chì li nascìa in corpu era i càusi di a so morti. Ch’edda stessi quì cù u so ziteddu. Altru ùn li si bramava più. A terra hè ruda, ma mai cruda quant’è certa ghjenti. <br />  Mi sò svultatu, chì mi turbava ‘ssa viduta. In un cantu, aghju vistu un vechju ceppu intarratu chì buttava. Ancu di grazia, a natura a vinci sempri. <br />   <br />   <br />  &nbsp;</div>  
     </div>
     <br style="clear:both;"/>
     <div><b>Per sapenne di più</b></div>
     <div>
      <div style="text-align: justify;"><span style="text-align: justify;">Dicisu mi sò à pubblicà u scrittu di&nbsp;</span><strong style="text-align: justify;">U Rivaritu Antonu</strong><span style="text-align: justify;">. U titulu cumplettu n’era&nbsp;:&nbsp;</span><strong style="text-align: justify;">Paroli è provi di u Rivaritu Antonu</strong><span style="text-align: justify;">. Era, appuntu, una crònica, ch’e lighjìu à l’ùltima di a trasmissioni in differita di&nbsp;</span><strong style="text-align: justify;">Voci Corse.</strong><br style="text-align: justify;" />  <span style="text-align: justify;">Si trattava di una trasmissioni sittimanali, di sesta ghjurnalìstica, di una mez’ora, cù annunciu, edituriali, nutiziali [1], cummenti, intarvisti, sughjetti suciali, ecunòmichi, pulìtichi, stòrichi, culturali è di tanti gènari, è disannunciu. Durò da u vaghjimu di 1981 à lugliu di 1982. U scagninu, righjistràtulu ogni dumènica dopumeziornu, era sùbitu diffusu da l’ondi di&nbsp;</span><strong style="text-align: justify;">Radio-Paris</strong><span style="text-align: justify;">&nbsp;eppo’ u màrcuri da quiddi di&nbsp;</span><strong style="text-align: justify;">Radio Corsica International</strong><span style="text-align: justify;">&nbsp;(radio sottu à l’egidiu di Aimé PIETRI).</span><br style="text-align: justify;" />  <br style="text-align: justify;" />  <span style="text-align: justify;">In quantu à mè, missi à scriva i passati di&nbsp;</span><strong style="text-align: justify;">Paroli è provi di u Rivaritu</strong><span style="text-align: justify;">&nbsp;</span><strong style="text-align: justify;">Antonu</strong><span style="text-align: justify;">&nbsp;da u 16 ghjinnaghju à u 4 ghjunghju 1982. L’aviu pussuti cuntinivà dinò, ma&nbsp;</span><strong style="text-align: justify;">Voci Corse</strong><span style="text-align: justify;">&nbsp;strappò.</span><br style="text-align: justify;" />  <span style="text-align: justify;">Aghju adupratu à bedda posta u verbu “scriva”, chì ùn c’era nisun’impruvisazioni. Era ridattu tuttu capunanzi. È, sti passati, i cumposi com’e usu à fà sempri.</span><br style="text-align: justify;" />  <span style="text-align: justify;">Quandu funu accolti in trè scagnini editati da&nbsp;</span><strong style="text-align: justify;">Cismonte è Pumonti Edizione</strong><span style="text-align: justify;">, i prima ottu passati&nbsp;:&nbsp;</span><em style="text-align: justify;">Un’amicizia</em><span style="text-align: justify;">,&nbsp;</span><em style="text-align: justify;">À veghja</em><span style="text-align: justify;">,&nbsp;</span><em style="text-align: justify;">A ghjatta</em><span style="text-align: justify;">,&nbsp;</span><em style="text-align: justify;">I preti</em><span style="text-align: justify;">,&nbsp;</span><em style="text-align: justify;">Scherzu campagnolu</em><span style="text-align: justify;">,&nbsp;</span><em style="text-align: justify;">A donna morta</em><span style="text-align: justify;">,&nbsp;</span><em style="text-align: justify;">U tribunali</em><span style="text-align: justify;">&nbsp;è&nbsp;</span><em style="text-align: justify;">U ghjudici traversu</em><span style="text-align: justify;">, accurtò u tìtulu chì divintò tandu&nbsp;</span><strong style="text-align: justify;">U Rivaritu</strong><span style="text-align: justify;">&nbsp;</span><strong style="text-align: justify;">Antonu,</strong><span style="text-align: justify;">&nbsp;ed hè quissu ch’e tinaraghju da sta publicazioni.</span><br style="text-align: justify;" />  <br style="text-align: justify;" />  <span style="text-align: justify;">A dicu vulinteri&nbsp;: scriva sti passati à u filu di i sittimani, è lèghjali, fù un piaceri maiò. Cù l’amichi chì facìani a trasmissioni, ci scappàvani certi risati chì basta basta&nbsp;! C’èrani Andrìa Ferrandini, Dumènicu Ferrandini, Pasquale Marchetti è Ghjuvanni Orsini. Certi volti, da tantu à ch’eddu si sburrava, ci vulìa à fughja. Mi n’invengu una dumènica chì, cuntendu una di ‘ssi passati, vensi à dì&nbsp;: “Ùn l’avanzàvani i pedi da u lettu à tanta ghjenti”. Tandu, risa ni parti. Neppuru eiu pudìu più achjappà parola. Da ch’e pudissi tirà avanti è compia, l’altri vòlsini scappà fora.</span><br style="text-align: justify;" />  <span style="text-align: justify;">Di stu piaceri, n’aghju propiu oghji una nustalgìa fonda. Chì era u piaceri chì si risenti travagliendu in una squatra cù parsoni chì v’accunsèntini.</span><br style="text-align: justify;" />  <br style="text-align: justify;" />  <span style="text-align: justify;">Cumpìiu ogni passata dicendu&nbsp;: “Lasciu cuntinivà à u Rivaritu Antonu chì conta a passata accaduta… È, in quant’è à no’, à truvacci à st’ètima chì veni”. Fù cusì chì, l’ùltima sittimana, dissi&nbsp;:</span><br style="text-align: justify;" />  <span style="text-align: justify;">“Lasciu cuntinivà à u Rivaritu Antonu chì conta l’altri passati accaduti da dopu in paesi, ma issa volta, ùn vi chjamaraghju micca à sèntaci st’ètima chì veni. Compìini quì i nostri trasmissioni. È mi tocca à lucinziammi. Amichi fidati chì eti statu à senta&nbsp;</span><strong style="text-align: justify;">Paroli è provi di u Rivaritu Antonu</strong><span style="text-align: justify;">&nbsp;duranti vinti sittimani, ùn vi dicu addìu, chì forsa in qualchì locu è à qualchì tempu pudaremu fà senta dinò issa voci. Ùn vi vogliu micca lascià senza cunfidavvi chì fù propiu par mè un piaceri di scriva issi passati, è ogni volta mi raligravu u cori pinsendu à l’arechji amichi. Allora, intantu à sèntaci, è cusì prumissa è cuncessa ci sìa, avvèdaci”.</span><br style="text-align: justify;" />  <span style="text-align: justify;">Purtroppu ùn ci fù l’arti di mutà altru passu. È l’affari firmò in cazzola. L’ispirazioni di stu Rivaritu Antonu m’era vinuta da una parsona ch’e avìu cunnisciutu è vulsutu bè è chì era morta quattr’anni prima.</span><br style="text-align: justify;" />  <span style="text-align: justify;">Postu chì, ad avali, ùn mi socu pussutu traccià più luntanu, vogliu offra stu scrittu tali è quali à chì leghji. <br />   <br />  A prima parte di a passata si leghje <a class="link" href="https://www.rivistarobba.com/U-Rivaritu-Antonu-1_a524.html">quì&nbsp;</a>  </span><br style="text-align: justify;" />  <span style="text-align: justify;">&nbsp;</span><br style="text-align: justify;" />  <span style="text-align: justify;">[1]&nbsp;</span><span style="text-align: justify;">Nutiziali&nbsp;: parola ch’e avìu prupostu in&nbsp;</span><strong style="text-align: justify;">Casa di u Populu Corsu</strong><span style="text-align: justify;">&nbsp;d’Issy-les-Moulineaux, chì era aduprata à l’urali è in i rùbrichi di&nbsp;</span><strong style="text-align: justify;">A Chjamata</strong><span style="text-align: justify;">, u ghjurnali di A Casa.</span><br style="text-align: justify;" />   <br />  &nbsp;</div>  
     </div>
     <br style="clear:both;"/>
   ]]>
   </description>
   <photo:imgsrc>https://www.rivistarobba.com/photo/art/imagette/96352456-67200333.jpg</photo:imgsrc>
   <link>https://www.rivistarobba.com/U-Rivaritu-Antonu-2_a531.html</link>
  </item>

 </channel>
</rss>
