Robba
 



U Rivaritu Antonu (1)




U scrivanu ghjè lettu, ma pò dinù esse ascultatu. In l'anni 1981-1982, Rinatu Coti participava ogni sittimana à u emissione radiufonica chjamata Voci corse, ch'era diffusa da Radio-Paris è da Radio Corsica International. È durante parechji mesi, ci cuntò e passate di u so amicu immaginariu: u Rivaritu Antonu. U ringraziemu assai di lacacci publicà, in parechje parte, l'inseme di i scritti cumposti tandu.



Un’amicizia

U Rivaritu Antonu (1)
Parechji volti, avìu intesu discorra di u Rivaritu Antonu, di ciò ch’eddu dicìa è di ciò ch’eddu facìa. Ma ùn l’avìu mai vistu, chì ogni volta ch’eddu era vinutu in paesi, eru sempri campagnatu altrò.
Ùn istà tantu luntanu da indund’è mè, chì semu di i listessi parti, ma ùn m’era mai cascata d’andà ind’è eddu in Arcusà.
Hè vera chì, par mè, Arcusà, hè un locu sversu è a strada chì ci và ùn hè cusì quenta. Eppo’, nudda di quissa, ùn ci cunnoscu à nimu. Ùn hè cà tempi fà chì, falendu in piaghja un dopumeziornu ad affaccammi à zìa Santina, una parenti di meiu, sò risciutu à vèdalu. Cusì, puri puri, l’aghju pussutu cunnoscia è mi sò pintutu d’ùn avè circatu d’infattallu nanzi.
Era una mez’uretta ch’e eru in casa à zìa, discurrendu cun edda, quand’eddu hè affaccatu, è mancu maliziavu ch’eddu fussi statu eddu.

Prisintava da omu di più di mez’ità, dighjà in anni, senza essa sfattu nè innangaratu. Era barbiferru è capineru senza scalfi. S’hè scappiddatu senz’altru, salutendu à zìa chì li dissi :
– Salutu à vo, o Rivaritu Antò ! Piglietivi una carrega è puseti parpena.
Mi salutò ancu à mè, è zìa li dissi qual’e eru. Tandu po’ sì chì aghju paratu capu par bè, è mi sò vultatu à fighjulallu bè comu era fattu.
Si posi à pusà, à u focu, chì u tempu s’era inghjilatitu è fora calava l’ùmidu. Si scaldava i mani, è ogni tantu s’allisciava a barba, stendu à senta à me zìa Santina chì si lagnava di i so ramatìsimi.
Edda dicìa chì u medicu l’avìa urdinatu una midicina, ma era quant’è à zifulà. A midicina a pigliava chì èrani tanti ghjorna, ma ni sintìa quant’è prima.

Era data bè ! Chì, eddu, i mèdichi, ùn i vidìa tantu bè, è mancu a piattava.
– Sicura, dissi eddu, a midicina ch’eddu v’hà urdinatu, ùn hè micca da arrisanavvi, ma nanzi da mantena u mali. Nè pighjurà nè migliurà, altra filusufìa ùn ani ! U mali, chì l’hà, u si teni.
– Ma sò miràculi ! Chì sapareti po’ vo, o Rivaritu Antò, di midicina ? Soca aveti qualchì dutturizia ?
– Chì ghjà, bastarà à tirassi trè salti in Pisa par sapè tutti i passati è i vinuti d’ogni parsona ? Ci sò statu anch’e, in Pisa, ma com’e eru partendu, tali è quali eru vultendu.
– Ma allora, chì diàvuli seti andatu à circà in Pisa ?
– Sò andatu à pigliammi parpena di vista. Cusì, avà, a sò comu edda hè fatta a torra torta.
– Chì eti vistu ?
– Aghju vistu a torra torta. Hè un campanili in carascena.
– Quissa po’ allora l’avìu ancu à senta ! È, diti ghjà, ùn casca micca ?
– Ad avà, innò, stà scinatu è bè. Ma, u troppu stroppia, à rombu d’inturtiscia, si pò dà ch’eddu caschessi.
– Madonna !
– Ùn ci hè Madonna chì valghi ! O l’una o l’altra. O brègani par ch’eddu ùn caschessi, o s’eddu caschessi, l’arrizzarani. Comu facciu eiu ? Provu à ùn cascà, è s’e cascu, in qualchì manera m’arrizzu.
– Ma quant’è vo ni sapeti, o Rivaritu Antò ! Mi smaraviglieti. Comu eti acquistatu tamanta sapienza senza mai avè vistu scola ?
– À mi sò da par mè, suredda cara. Ùn avaraghju forsa tanta sapienza, ma parpena di ghjudiziu l’aghju anch’eiu.

À u Rivaritu Antonu, u m’avìani dipintu quant’è à discorra d’unu scemu, sempri in baruffa, maldicenti è rubaccia. Ma quissu era un chjoccu di campana. Chì, à senta à quidd’altru era un gren omu, unestu è assinnatu. Sarà statu ciò chì a ghjenti dicìa ch’eddu era, chì soca avìani tastatu a so malvuglianza, o à l’incuntrariu avìani gosu i so benefatti. Era comu edda era : à chì u vulìa propiu mali, à chì u vulìa propiu bè.
Ma, in u mumentu ch’e u vidìu, mi parìa da veru omu di pinsata retta è di criteriu. Sintìu, di suttrattu, ch’e m’avìu da amicà cun eddu, forsa micca à l’attu prisenti. Issa simpatìa subitània m’incausava spezia d’un motu tènuu di a cuscenza, bè bè in fondu à mè, chì mi raligrava di vèdalu è di sèntalu. M’incantava comu eddu parlava, dicendu ciò ch’eddu pinsava, senza primurassi chì a ghjenti u vulissi o mali o bè. S’edda hè quissa a scimità, allora a dicu franca, vogliu essa scemu anch’eiu.
Guatta guatta, a ghjatta trìzina di me zìa l’era saltata nantu à i vinochja, ed eddu a carizzava pianamenti è bè senza spilurcialla. M’era piaciuta chì a ghjatta u vulissi bè. Chì iss’animali ùn si sbaglia mai è fughji à chì u vò mali. Issa ghjatta hè un veda. Nè salvàtica nè mansa, s’amicheghja sùbitu s’edda senti a cunfidenza. Hè tinuta in manu da zìa, chì ghjatta cumpagna da i topa ùn ci hè ; ùn laca una pòntica in sulaghjolu. È s’attacca ancu à i bèdduli !

Statu una stonda, duranti chì me zìa era isciuta fora ad addittà i ghjaddini è lampalli u granonu, u Rivaritu Antonu mi dissi :
– È vo, o amicu, chì feti ?
– Pochi affari, a di provu à scriva in corsu.
– Quissi ùn sò pochi affari, u me chjucu, hè ancu un affaronu. È s’e vi dicissi chì mi dispiaci assai d’ùn sapè leghja nè scriva tanti passati, scriva tanti pinsamenti ch’e aghju in capu è chì nimu saparà mai.
– S’edda ùn hè po’ cà quissa, o Rivaritu Antò, feti puri è diti puri, scrivaraghju eiu.
– Allora hè ditta, u me chjucu, fà è dì, faraghju è diciaraghju eiu, è scriva, scrivareti vo.
Principiò cusì a nostra cullaburazioni trà u Rivaritu Antonu ed eiu. M’era bastata à dì chì mi piacìa à scriva in corsu, è sùbitu avìa accunsintutu à un’amicizia cumuna.
Mancu a sò ind’è no andaremu. Ma mittimu à viaghjà insemu una passata dopu à l’altra, fendu ogni volta un pezzu di strada è un cantu di discorsu.

À veghja

Arrisera, u Rivaritu Antonu ed eiu, capu è capu, à vicinu bè bè à u focu, emu vighjatu à zì Carulu Ghjaseppu, u zìu carnali, chì si n’hè mortu in u meziurnali, di vera vichjaia.
In sè insin’è à l’ùltima, ma frustu in tuttu chì avìa battutu una vita bistrasciata, s’era vultatu parti par mora senza dà da fà à nisunu.
Zì Carulu Ghjaseppu ùn era micca natu arrimani chì vo ùn pinsessiti. Era annosu : più di nuvantacinqui anni l’avìa sicuri sicuri. D’altrondi, ghjuntu à una certa ità, annu più annu menu, ùn vò dì. Eppo’, ùn si sapìa à u veru, chì ùn era micca à righjistru.
L’arrighjistronu quand’eddu ci volsi ad andà à u militaru. Ma l’annu ghjustu ùn si poti sapè. A mamma è u babbu dìsssini chì era quidda annata d’alivi in grossu chì Carulu Ghjaseppu era natu. Ma quissi, si sà, sò catigurii scunnisciuti da l’affari ufficiali.

Fussi comd’edda fussi, feci a guerra di u quatòrdici è vultò cù una bedda ferta à a ghjamba manca. Sciancu, ma vivu.
Mi dissi u Rivaritu Antonu :
– Sapeti micca ciò ch’eddu cuntava sempri di tandu ?
– Mancu a sò, li risposi.
– Era in u righjimentu corsu cù u cuginu carnali, Ghjirolmu. Si battìani versu i parti di Verdun, infalzati in una cianga è straziendu. Èrani in bocca d’infernu.
– Buuuh !… mi veni a carri ghjaddinina sintènduvi, o Rivaritu Antò !
– A capiscu, è anch’eddi avìani u tremu addossu, cridìtila puri. Sò stati firiti tremindui in un tempu, ma Ghjirolmu hè mortu è zì Carulu Ghjaseppu hè campatu.
– È comu hè stata quissa, o Rivaritu Antò ?
– A mi spiigava zì Carulu Ghjaseppu da par eddu, chì i mèdichi militari avìani presu i Corsi in gattiva cosa è dicìani chì sì l’affari di a guerra andàvani di mali pà a Francia, a càusa l’avìani i Corsi.
– Mancu po’ a sapìu po’ quissa quì a passata !
– Sò affari veri è parini foli ! Ma nudda di ‘ssa vulsata mali, ùn vulìani micca curà i Corsi firiti. I si lasciàvani mora, senza mancu trinnassi. È Ghjirolmu hè mortu chì i mèdichi u si sò tralasciatu. Videndu issi meni, zì Carulu Ghjaseppu chì era più valenti, si strappò da dossu a stemma di u so righjimentu par ùn essa più assignalatu. Cusì hè passatu innavvistu è l’ani curatu. A vi pinsareti chì ‘ssa passata l’hè ferma impressa finch’eddu hè campatu.
– Ma dìtimi ghjà, o Rivaritu Antò, ni parlava assai ?
– Ni parlava pochi volti. È mi pari chì, cacciatu à mè, nimu l’hà mai sapiuta. Era un ossu chì l’era fermu in gola. Ùn l’hà mai pussutu paì. È sempri dicìa ch’eddu si n’invinarìa finch’eddu campava.
– A vogliu creda, o Rivaritu Antò, chì sò quisssi cosi di l’altru mondu !
– Altru ! È ancu di grazia chì zì Carulu Ghjaseppu hè campatu è chì no sapemu ciò chì hè accadutu. Ma quantu ci sò stati chì ani avutu listessa sorti, è chì si ni sò stati zitti, fendu acqua in bocca, puru d’avè midàgliuli, frisgetti è pinsioni. Hè vera chì una forza parti di quiddi chì sò infrisgittati è pinsiunati, ani fattu a battaglia di l’Inzecca, è a guerra l’ani vista di cannuchjali !
– È quandu hè stata issa battaglia, o Rivaritu Antò, mancu l’aghju mai intesa mintuvà indocu !
– Mai, hè  stata  ‘ssa battaglia ! O amicu !
– Comu mai ? Allora di chì si tratta ? D’una carnavalata soca ?
– Vi dicu mai ! Hè una battaglia par ischerzu. Ùn ci hè mai stata. Ùn hà mai esistutu. È quand’eddu si parla di qualchissìa chì si hè toccu qualcosa senza miritàssila o chì si vanta di una prova imaginaria, sempri si dici ch’eddu hà fattu a battaglia di l’Inzecca.
– Sò affari da essa sapiuti da tutti, o Rivaritu Antò, chì si senti dì purtroppu più volti bucii cà roba viritativa.
– Hè par ciò, u me chjucu, chì nanzi chè à stà mutu, casca sempri megliu à parlà, ancu par palisà evvenimenti chì poni dispiacia à uni pochi. Ancu par essa roba di centu anni in nanzi, a virità voli essa ditta ! Senza franasìa, ma à lingua sciolta.

U focu lestru è vivu badda nantu à a ziglia. Ogni tantu, di puntati di broccu, u Rivaritu Antonu scresta i ceppa liccini chì si cunsùmani beddu beddu. Bùlani par aria i cadùsgiuli castizzendu è i tizzona rapittèghjani infiarèndusi di colpu.
Mi fermani impressi i paroli di u Rivaritu Antonu è mi ni stò pinsendu à i guai di tanti è tanti òmini straziati for di locu è vulsuti mali. U Rivaritu Antonu mi fighjula è a si pensa chì u so discorsu m’hà cummossu assai.
Isiè, m’hà cummossu assai, ma ùn a sà micca ch’eddu m’hà toccu finement’è à i rèdichi di a menti, à u più fondu. Sò fermu guasgi incuchjaratu. U me sguardu và da u focu à a faccia di u Rivaritu Antonu chì ùn dismetti di fighjulammi alliscèndusi a barba.
Statu parpena, s’affacca Saveria à purtacci un bichjeri di caffè par omu. Spongu u meiu nantu à a tola, chì par avà caffè ùn ni fala. Mi pari d’avè un nodu duru chì m’innossa a gola. L’emuzioni chì u discorsu intesu hà inghjinnatu, à pocu à pocu mi vinci. Svoltu u sguardu da u Rivaritu Antonu par spèrdalu in u focu.
Bàddani i fiari, quant’è u me pinsamentu chì ùn sà indù sbatta. Ùn sentu mancu ciò chì Saveria dici à u Rivaritu Antonu è ciò ch’eddu li rispondi. I so paroli sò spezia d’un rimori da tantu à chì i me arechji ciucciunèghjani.

Mi sentu metta in manu u bichjeri caldu di caffè, è u Rivaritu Antonu mi dici :
– Ùn vi lasceti piglià da u sonnu, chì ùn semu sempri cà in prima sera è ci vò à pudè tena a nuttata.
A sà chì ùn hè micca u sonnu chì m’hà supranatu, ma nanzi l’emuzioni, è sò cuntenti ch’eddu ùn palisessi nienti cù Saveria chì malizieghja qualcosa è chì vò sapè ciò chì no dicìami.
– Parlàvami chì zì Carulu Ghjaseppu hè andatu à truvà par sempri à Picuredda, dici u Rivaritu Antonu.
– Quali era Picuredda ? Li dicu.
– Era a moglia. Ùn parìa micca, ma zì Carulu Ghjaseppu era un omu chì li piacìa à rida. È à mè, mi piaci à chì sà rida. Vi cuntaraghju una passata cun eddu quand’e eru ziteddu.

A ghjatta

Quand’e sò partitu in vittura da paesi, u celi era à pani. Sottu à Prunu, hè mossu un timpurali chì s’era cridutu chì u celi partissi à pezzi.
Piantendu in Calzola, à l’incruciatura, aghju fighjulatu ch’edda ùn sbucchessi qualchì vittura à manca, vinendu da Pitretu, di punta à mè, vinendu da Suddacarò, è à dritta, vinendu da piaghja. A strada era lìbara. Ma quand’e presi par parta, vecu sottu à u scalonu di u mulinu, à unu chì mi faci attu ch’e l’aspittessi, è mi s’avvicinava.

Ùn si sà mai, tocca à essa attenti. A sapeti chì oghji, purtroppu accàdini tanti misfatti. Aghju assicuratu i purteddi di a vittura è aghju aspittatu, stendu prontu à mova senz’altru in casu mai. Ancu di grazia, aghju cunnisciutu sùbitu ch’eddu era u Rivaritu Antonu. L’aghju apartu à a lestra a purtedda accantu à mè, ch’eddu cuddessi, chì piuvìa è ni falava.
– Hè partitu Satanassu, oghji, mi dissi salutèndumi.
– Ùn hè tantu chì u timpurali hè mossu, ma ni lampa. Indù campagneti, o Rivaritu Antò ?
– Vacu in Pratavonu, à veda à Stefanu chì tomba i porchi è m’hà dumandatu ch’e li purghjissi una mani !
– Di megliu ùn pudìa andà, vacu anch’eiu in Pratavonu ind’è Stefanu.
– Allora chì no fèssimi bon viaghju, dissi u Rivaritu Antonu. Sapeti, o amicu, eru vinutu quì, in Calzola, à veda à Santa, chì m’avìani dittu ch’edda era faticata. Ma avà hè megliu.
– Dìtimi ghjà, o Rivaritu Antò, sò in brama di senta quidda passata cù vostru tintu zìu Carulu Ghjaseppu quand’e v’èrati ziteddu.
– Vecu chè v’aveti una bona ritintiva. Hè vera chì a v’aghju prumissa. È, postu chì no semu insemu par viaghjà è chì no ùn livemu nudda à nimu, vi cuntaraghju issa passata ridìcula cù bon’anima di ziu.

A vittura francava à Calzola, quandu u Rivaritu Antonu missi à cuntà a passata. Parìami purtati in pesu da a timpuralata com’è una barcedda nantu à a muntunedda di u mari. U Rivaritu Antonu parlava ed eiu u stavu à senta.
– Avaraghju avutu sei o setti anni, quandu mamma mi purtò pà a prima volta à veda à zì Carulu Ghjaseppu. Era u cuginu carnali. avìu intesu cuntà tanti è tanti affari d’eddu chì mi parìa di cunnoscialu da mori.
Nanzi d’andà di casa, mamma m’avìa cunsigliatu di fà u bravu è d’ùn parlà senza essa intargatu. Ùn era ch’e fussi sbuccatu, ma ancu da ziteddu, mi piacìa ancu à mè à dì a meia. È, u più di u sempri, ùn era micca ciò chì i maiò aspittàvani. È quantu volti aghju avutu i rimpròvari è i rimunzii pà stu particulari. Èrami mossi chì era sempri notti bughju, è ghjùnsimi in piazza à zì Carulu Ghjaseppu à u filu di l’alba.
Zìu, chì avia a svèghjula, era à ghjà pisatu è discurrìa cù Picuredda. A v’aghju ditta chì, eddu, à a moglia, a chjamava Picuredda.

Edda, ùn era chjuca quantu eddu era altu. Èrani dui pà un paghju, beddu sparichjatu.
– Li dissi eiu, o Rivaritu Antò, ma dìtimi appena, sarani stati d’accordu tremindui ?
– Bastava ch’eddu cumandessi. O nanzi, ch’eddu avissi a neci. Chì, à senta à quiddi chì cunniscìani d’eddi ogni vinuta di Cristu, quandu nimu i sintìa t’avìa edda u cumandu, ma quand’edda c’era a ghjenti, allora tandu eddu si facìa senta parlendu ad altu, ed edda stava zitta è bassa.
– Mi pari un matrimoniu stranu, o Rivaritu Antò !
– Dìtila puri, ma trè bè è mali, si ghjuvàvani. Dunqua, ghjùnsimi. Zìu mi sciaccò dui basgetti à pizzicucciu è mi tirò l’arechji manca parechji volti. Ma stinzava à stinzera. Ed eiu, nudda ! È tirava sempri. Mi lintò quand’e briunò : “Uddìa ! Uddìa !” è dissi : “Un beddu paghju d’arechji pari chì tù l’aghji è ancu una bona lingua !”

Intantu, mamma discurrìa cù Picuredda. Zì Carulu Ghjaseppu si manghjava surpulendu un piattu di suppa à u focu, ed eiu mi rudìu un pezzu di canestra biscotta.
A sala era bughja ceca, chì u focu era tuttu brusta. Faci chì, ghjunghjendu, ùn aghju vistu nudda. Ùn hè stata cà da dopu chì, à pocu à pocu, quandu l’ochja si sò avvezzi à l’oscurità, ch’e aghju vistu penda qualcosa da a catarazza di sulaghjolu.
– Umbeh ! È chì era ghjà, o Rivaritu Antò ?
– Parìa com’è ch’eddu si vidissi à unu appiccatu da a cinta, à a catarazza : u mezu in sù in sulaghju, è u mezu in ghjò pindulionu. Ma ùn c’era altru cà u mezu in ghjò. Èrani calzi frisgiati, cù i dui anchi tratti, imbisgiaccati è liati in punta cù singhi liàcciula rossa.

Mentri stavu ussirvendu, a ghjatta nera mi s’era missa addossu è si vulìa roda a me canestra. Ma ùn sapìu da cacciàmmila da vìa à nò, chì ùn li vulìu dispiacia. In catarrochju zì Carulu Ghjaseppu a vidìa ch’e avìu l’ochji tesi à i calza è surridìa. Statu un pocu, mi dissi : “Comu hè chì tù fighjuli sti calzi ? Aspetta à mè. O Picurè, dammi ghjà unu spurteddu”. Avutu ch’eddu avìa u spurteddu, s’arrizzò. Disciolsi l’anca dritta di i calzi è casconu tanti meli in u spurteddu. Dopu disciolsi l’anca manca è casconu tanti castagni secchi. Eppo’ mi deti u spurteddu dicèndumi : “Piglia, chì hè da tè !”
– Quissu po’ u fattu, o Rivaritu Antò, hè stranu ! Allora tinìa i meli è i castagni secchi in l’anchi di i calzi appiccati !
– Anch’eiu mi sò fermu ammiraculatu, o amicu. È mi stavu pinsendu cù u spurteddu accantu à mè è à ghjatta in bracciu. Ghjuntu à parta, quand’è no ci lucinziàvami è ch’e presi u spurteddu, mi dissi zì Carulu Ghjaseppu : “Aghju vistu chì a ghjatta ti piaci, a ti vò ?” Sicura, aghju accunsintutu subitamenti è mi sò presu a ghjatta in coddu. Ci ni semu andati mamma ed eiu. Par istrada, ogni tantu mamma dicìa : “À dà eddu a ghjatta ci hè qualcosa !” À tempu ghjuntu in casa, a ghjatta hè corsa in stanza à lampassi nantu à u lettu di minnanna. Ma, à capu à a sera, ohimè ! Ma ciò ch’edda avìa fattu a brutta ! Mi veni ancu avà a schivezza, or pinseti tandu ! Mamma volsi lavà senz’altru tutti i panni di u lettu è dicìa : “A t’aviu ditta chì à dà a ghjatta zì Carulu Ghjaseppu, c’era qualcosa !” Intantu era fughjita a ghjatta.
– L’eti più trova, o Rivaritu Antò ?
– Hè fughjita in casa soia. È s’hè sapiuta da dopu chì cù issa ghjatta, zì Carulu Ghjaseppu n’avìa taruccatu parechji. È ogni volta si campava da a risa. Ma ùn a facìa micca di gattivu sughjittìsimu. Era gren tarucconu. Si facìa una risata è basta. Bon’ anima ch’eddu abbia riposu, chì era un omu comu si devi.
– Sò statu cuntenti, o Rivaritu Antò, chì vo m’èssiti cuntatu st’avvenimenti di a vita di u vostru tintu zìu quand’eddu era in guerra, è issu ricordu di a vostra zitiddina.
– À zì Carulu Ghjaseppu u tinìu caru, o amicu. Era un omu cù i so difetti è qualità, chì amava i so lochi è a so ghjenti.

Cumpìia di parlà u Rivaritu Antonu quand’è no ghjùnsimi in Pratavonu. S’era assirinatu u tempu puri puri. Piantò a vittura in piazza à Stefanu. Un porcu tombu tandu era stesu nantu à a tola fora è aspittava d’essa aduppatu.
U Rivaritu Antonu ed eiu ci semu varcati.

 

Per sapenne di più

Dicisu mi sò à pubblicà u scrittu di U Rivaritu Antonu. U titulu cumplettu n’era : Paroli è provi di u Rivaritu Antonu. Era, appuntu, una crònica, ch’e lighjìu à l’ùltima di a trasmissioni in differita di Voci Corse.
Si trattava di una trasmissioni sittimanali, di sesta ghjurnalìstica, di una mez’ora, cù annunciu, edituriali, nutiziali [1], cummenti, intarvisti, sughjetti suciali, ecunòmichi, pulìtichi, stòrichi, culturali è di tanti gènari, è disannunciu. Durò da u vaghjimu di 1981 à lugliu di 1982. U scagninu, righjistràtulu ogni dumènica dopumeziornu, era sùbitu diffusu da l’ondi di Radio-Paris eppo’ u màrcuri da quiddi di Radio Corsica International (radio sottu à l’egidiu di Aimé PIETRI).

In quantu à mè, missi à scriva i passati di Paroli è provi di u Rivaritu Antonu da u 16 ghjinnaghju à u 4 ghjunghju 1982. L’aviu pussuti cuntinivà dinò, ma Voci Corse strappò.
Aghju adupratu à bedda posta u verbu “scriva”, chì ùn c’era nisun’impruvisazioni. Era ridattu tuttu capunanzi. È, sti passati, i cumposi com’e usu à fà sempri.
Quandu funu accolti in trè scagnini editati da Cismonte è Pumonti Edizione, i prima ottu passati : Un’amiciziaÀ veghjaA ghjattaI pretiScherzu campagnoluA donna mortaU tribunali è U ghjudici traversu, accurtò u tìtulu chì divintò tandu U Rivaritu Antonu, ed hè quissu ch’e tinaraghju da sta publicazioni.

A dicu vulinteri : scriva sti passati à u filu di i sittimani, è lèghjali, fù un piaceri maiò. Cù l’amichi chì facìani a trasmissioni, ci scappàvani certi risati chì basta basta ! C’èrani Andrìa Ferrandini, Dumènicu Ferrandini, Pasquale Marchetti è Ghjuvanni Orsini. Certi volti, da tantu à ch’eddu si sburrava, ci vulìa à fughja. Mi n’invengu una dumènica chì, cuntendu una di ‘ssi passati, vensi à dì : “Ùn l’avanzàvani i pedi da u lettu à tanta ghjenti”. Tandu, risa ni parti. Neppuru eiu pudìu più achjappà parola. Da ch’e pudissi tirà avanti è compia, l’altri vòlsini scappà fora.
Di stu piaceri, n’aghju propiu oghji una nustalgìa fonda. Chì era u piaceri chì si risenti travagliendu in una squatra cù parsoni chì v’accunsèntini.

Cumpìiu ogni passata dicendu : “Lasciu cuntinivà à u Rivaritu Antonu chì conta a passata accaduta… È, in quant’è à no’, à truvacci à st’ètima chì veni”. Fù cusì chì, l’ùltima sittimana, dissi :
“Lasciu cuntinivà à u Rivaritu Antonu chì conta l’altri passati accaduti da dopu in paesi, ma issa volta, ùn vi chjamaraghju micca à sèntaci st’ètima chì veni. Compìini quì i nostri trasmissioni. È mi tocca à lucinziammi. Amichi fidati chì eti statu à senta Paroli è provi di u Rivaritu Antonu duranti vinti sittimani, ùn vi dicu addìu, chì forsa in qualchì locu è à qualchì tempu pudaremu fà senta dinò issa voci. Ùn vi vogliu micca lascià senza cunfidavvi chì fù propiu par mè un piaceri di scriva issi passati, è ogni volta mi raligravu u cori pinsendu à l’arechji amichi. Allora, intantu à sèntaci, è cusì prumissa è cuncessa ci sìa, avvèdaci”.
Purtroppu ùn ci fù l’arti di mutà altru passu. È l’affari firmò in cazzola. L’ispirazioni di stu Rivaritu Antonu m’era vinuta da una parsona ch’e avìu cunnisciutu è vulsutu bè è chì era morta quattr’anni prima.
Postu chì, ad avali, ùn mi socu pussutu traccià più luntanu, vogliu offra stu scrittu tali è quali à chì leghji.
 
[1] Nutiziali : parola ch’e avìu prupostu in Casa di u Populu Corsu d’Issy-les-Moulineaux, chì era aduprata à l’urali è in i rùbrichi di A Chjamata, u ghjurnali di A Casa.

 
Lundi 30 Mars 2026
Rinatu Coti


Dans la même rubrique :
< >

Samedi 28 Février 2026 - 18:02 Entre développement & conservation

Mercredi 28 Janvier 2026 - 14:45 Èrculu di quandu -Tra Olimpia è Taravu